Kuchnia i kultura słowiańska to ciekawa podróż do przeszłości. Ile z życia naszych przodków Słowian zostało we współczesnych kulinariach? Czy nadal tak chętnie używamy drewnianych przyborów kuchennych, glinianych naczyń, a także świeżej mięty i kaszy do przygotowywania posiłków? Dieta Słowian była prosta, ale oparta na pożywnych i zdrowych składnikach. Co jeszcze warto wiedzieć o pradawnych Słowianach?

…stół ich nigdy nie jest pusty, nigdy bez nakrycia (…) Stół zawsze tam jest pełen wszystkiego, co potrzebne do picia i jedzenia, a po zebraniu jednego zastawia się co innego.Herbord

Bogato zastawiamy stół i gościmy bliskich, używamy pewnych przypraw i obchodzi różnego rodzaju święta. Nie zastanawiamy się wtedy nad naszą historią, pochodzeniem naszego ludu, kulturą i zwyczajami. Robimy tak, ponieważ tak nas nauczono, tak wypada i tak robiły nasze mamy i babcie. Warto wiedzieć, że nasi przodkowie Słowianie wyróżniali się bogato zastawionym stołem, obfitością słowiańskiej ziemi (ociekającej mlekiem i miodem) oraz przykrytymi bawełnianą, czystą chustą naczyniami w oczekiwaniu na domowników i gości. W kuchni Słowian używano drewnianych przyborów kuchennych, które do dzisiaj goszczą w wielu domach, a w innych wymieniane są na nowocześniejsze modele wykonane z silikonu czy metalu. Do dzisiaj używane są też gliniane naczynia do pieczenia chleba, zapiekania mięs, warzyw i innych dań. Zamiast hodować świeże zioła, częściej korzystamy z tych suszonych. Kuchnia i cała kultura Słowian to ciekawa podróż do przeszłości, którą warto poznać i zaczerpnąć trochę zdrowych nawyków.

Gliniana forma do wypieku chleba Romertopf

W dzisiejszej kuchni również wykorzystuje się gliniane naczynia do zapiekania,

Słowiańska kultura kulinarna

By lepiej zrozumieć zwyczaje kulinarne naszych przodków, czyli to, co jedli, jakich używali naczyń i przyrządów kuchennych, warto zapoznać się z terminem „kultura kulinarna”. Co to właściwie znaczy? To wszystko to, co możemy odnieść do „kultury stołu”. Kluczowymi elementami, dzięki którym kultura słowiańska staje się mniej tajemnicza są:

  • resztki konsumpcyjne, botaniczne i zoologiczne znalezione podczas wykopalisk archeologicznych,

  • odkopane zabytki zaplecza kuchennego,

  • odnalezione obiekty związane z kuchnią, jak na przykład wędzarnia czy paleniska.

Dziedziną nauki, która zajmuje się zagadnieniami związanymi z kuchnią dawnych czasów jest antropologia jedzenia. To jedna z subdyscyplin antropologii kulturowej, a ściślej antropologii społecznej.

Pradawni Słowianie i ich kuchenne narzędzia

W dawnych czasach, ówczesne gospodynie domowe posługiwały się takimi narzędziami jak:

  • wielofunkcyjny nóż,

  • szpila z kółkiem,

  • haczyk z tuleją,

  • kamienne żarna,

  • stęp do robienia kaszy.

Gliniana forma do chleba Mason Cash

Gliniane naczynia były powszechnie wykorzystywane w słowiańskiej kuchni. Do dzisiaj wykorzystuje się je do wypieku chleba.

Pradawni Słowianie wykorzystywali również drewniane przyrządy kuchenne, które i dzisiaj stanowią podstawowe wyposażenie kuchni, a więc czerpaki, łyżki, misy. Wśród zastawy stołowej dominowała zastawa gliniana o różnorodnych kształtach, formach i rozmiarach. Najważniejszy był kociołek gliniany, który musiał być solidny i trwały. Słowianie gotowali w nim potrawę bezpośrednio nad żywym ogniem, na palenisku, mieszając danie drewnianą łyżką i nakładając za jej pomocą przygotowane jedzenie na talerze.

Kociołek emaliowany czarny

W kuchni dawnych Słowian wykorzystywano gliniane kociołki do gotowania potraw, dzisiaj możemy używać tych emaliowanych.

Kuchnia słowiańska – codzienna i od święta

Codzienna dieta większości Słowian opierała się jednak na potrawach jednogarnkowych, których podstawowy składnik stanowiła kasza z różnymi dodatkami – ziołami (głównie miętą), nabiałem i mięsem. Taki danie było przede wszystkim sycące! Kuchnia słowiańska to także potrawy mączne, takie jak podpłomyki, chleby i kołacze. Zaś podstawowym napojem było… Piwo! Czyli napój wytworzony z ziarna i poddany procesowi fermentacji. Pożywne, kaloryczne, ale z minimalną zawartością alkoholu. Na stołach zamożniejszych Słowian gościły pieczyste mięsa, lepsze i mocniejsze piwa, a także importowane wina i miody sycone.

Kufel do piwa szklany Ceramika Tułowice

Podstawowym napojem dawnych Słowian było pożywne i kaloryczne piwo!

Słowianie dostosowywali pory posiłków do rytmu dnia. Podobnie jak dzisiaj, jadali oni posiłki specjalne, przygotowywane w trakcje świąt, obrzędów i uroczystości. Najważniejszym świętem słowiańskim była Noc Kupały, czyli wielkie misterium ognia i wody, magiczna noc czaru, jedności, równowagi i harmonii. Noc Kupały, związana z letnim przesileniem Słońca, była obchodzona na bogato, a stoły Słowian uginały się od nadmiaru jedzenia!

Życie dawnych Słowian w miejskich i wiejskich grodach

Pradawni Słowianie jedli pożywnie, zdrowo i o stałych porach. Mieszkali także w środowisku, które oddawało im swe naturalne bogactwo – owoce leśne znalezione w lesie, ryby z jezior i zwierzynę łowną. Mimo tego zdarzały się również okresy głodu. Niedożywienie było spowodowane nie tylko klęskami żywiołowymi, ale także kłopotami związanymi z przechowywaniem pożywienia, czy źle przyrządzonym mięsem.

Drewniana łyżka kuchenna

Drewniana łyżka służyła do mieszania, nakładania i jedzenia potraw.

Mieszkańcy tych większych, miejskich grodów mieli problemy z próchnicą, wynikającą ze zbyt dużej ilości cukru zawartego zarówno w miodzie, jak i owocach. Natomiast mieszkańcy mniejszych, wiejskich grodów mieli uzębienie w bardzo dobrym stanie, lekko tylko starte przez jedzenie produktów przygotowanych na bazie słabo zmielonej mąki, zawierającej ponadto drobne kamyczki z żaren.

Dawna kultura słowiańska

Czy dawna słowiańska kultura może być choć w części przeniesiona do naszych czasów? Czy można dzisiaj kupić produkty, które byłyby chociaż namiastką słowiańskich składników do przyrządzania tradycyjnych potraw? Niestety, ale w tej kwestii nawet archeologia eksperymentalna nie jest w stanie udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Wiadomo jednak, że jajko będzie się tak samo smażyć i tłuc jak wtedy, podobnie ukisimy warzywa w solance, a ziarno zmielimy jeszcze dokładniej. Słowiańska kuchnia bazowała na soli, która była podstawową przyprawą. Słowianie nie tylko nie używali pieprzu, ale jeszcze go nie znali. Dieta Słowian to również mięta wyhodowana na własnej ziemi, a także zdrowa i pożywna kasza. Pradawni Słowianie często jedli tylko jedną łyżką z jednego garnka – celebrowali spotkania podczas wspólnych posiłków. Co było ich największym smakołykiem? Już wcześniej wspomniane podpłomyki!

Ocena: 4.3/5. Oddano 4 głosy.
Please wait...